"Lepsze sto druhów niźli sto rubli w kalecie" (rosyjskie)
Gości on-line: 20    
 
  19 października 2017 - wschód: 7:10, zachód: 17:44
  Imieniny obchodzą: Piotr, Michał, Ziemowit
pokaż wszystkie

Spotkania z Klio ... czyli Jak Praga - Oświęcim z Nepomucenem

12.11.2007

 

 

Był i nie ma. A może być. Pomnik św. Jana Nepomucena w Oświęcimiu. Stał na Rynku Głównym. Tak jak w wielkiej Pradze, tej od południowych sąsiadów, na moście Karola. Z piękną aureolą, która w gwiazdach - wokół głowy - ukryte miała cnoty męczennika. Patronował i patronuje mostom i przeprawom, łaskawością ma obdarzać rodziny, towarzyszyć dobrej spowiedzi, stać ma na straży honoru i sławy. W Oświęcimiu na Rynku chronić miał bodaj Nepomucen pola i plony od wód kapryśnej i niebezpiecznej Soły, a przede wszystkim – stojąc u bram ratusza, czuwać miał nad dobrą sławą i powodzeniem publicznej sprawy.

W Oświęcimiu historia pomnika św. Jana Nepomucena sięgała wieku XVIII lub też samego początku XIX wieku, czemu świadczyć mają dokumenty Salezjanów z Oświęcimia. Skutecznie i dzielnie św. Jan Nepomucen stał na Rynku w Oświęcimiu do 1881 r. (to jest do drugiego wielkiego pożaru jaki miał miejsce w XIX stuleciu w Oświęcimiu) w dobrej kondycji i w stanie nienaruszonym.

W ślad za dokumentami Straży Pożarnej dotrzeć można do daty poświęcenia pomnika Nepomucena, które przypadło na 15 maja 1892 r.

Św. Jan Nepomucen na pocztówce z lat 30-tych XX wieku (ze zbiorów M. Ganobisa)

Pomnik postaci Świętego był naturalnej wielkości i osiągał ok. 1,7 m, ale stał na kolumnie, która wynosiła go ponad płytę Rynku na ok. 5 metrów.

Czas II wojny światowej zabrał Oświęcimianom i Rynkowi okazałą i smukłą postać Nepomucena, którą na polecenie władz okupacyjnych zdemontowano z kolumny, by pomnik złożyć na parafialnym cmentarzu, gdzie po jakimś czasie został zasypany ziemią.

Demontaż pomnika św. Jana Nepomucena na rozkaz hitlerowców - 1940 r. (zdjęcie ze zbiorów M. Ganobisa)

Dzisiaj przywrócona pamięć patrona dobrej sławy, której miastu coraz bardziej brakuje, każe hobbystom i pasjonatom z determinacją szukać w okolicach skarpy cmentarza, tego miejsca, gdzie patron mostów i przepraw może spoczywać i czekać na łaskawość oraz troskę miłośników oświęcimskiej przeszłości.

Na ratunek Nepomucenowi i zatroskanym przychodzi nauka dysponująca najróżniejszymi metodami badania zawartości gruntu, w którym ku nadziei poszukujących można odnaleźć cenną figurę. Orężem w poszukiwaniu i lokalizacji Nepomucena stały się nowoczesne metody geofizyczne i elektrooporowe.

Wstępne ich zastosowanie pozwoliło na ustalenie domniemanego i prawdopodobnego miejsca zalegania pod grubą warstwą ziemi cennego dla miasta Oświęcimia zabytku.

W wyniku pomiarów elektrooporowych wyznaczono dwa miejsca w których wystąpiły anomalie mogące mieć związek z figurą św. Jana Nepomucena. Decyzja o pracach wykopaliskowych musi być związana z formalnym urzędowym zezwoleniem i zatwierdzonym projektem dla uniknięcia obsunięcia skarpy (bezpieczeństwo wykonawców wykopów) oraz zabezpieczenie przed uszkodzeniem istniejących grobowców (grobów).

Mapa terenu pomiarowego z naniesionymi punktami pomiarowymi
Skarpa z liniami profili pomiarowych (fot. M. Ganobis)
Mgr inż. Marek Krzeszowiec i mgr inż. Józef Chałupnik w trakcie dokonywania pomiarów (fot. M. Ganobis)
Teren pomiarowy - przygotowane przewody i elektrody (fot. M. Ganobis)
Pomiary w toku, z prawej - Tadeusz Firczyk (fot. M. Ganobis)

Mogą więc Oświęcimianie wstrzymać oddech, oddając się emocjonującemu oczekiwaniu, które przynieść może miastu ten czas, gdy Nepomucen znów na straży dobrej sławy, honoru i godności stanie, a sprawi to, że przyszłość miasta zapisze się znów rozkwitem i publiczną zgodą.

Jacek Polak


Na podstawie "Dokumentacji geofizycznej badań poszukiwawczych figury św. Jana Nepomucena w rejonie Cmentarza Parafialnego w Oświęcimiu" - zespół wykonawczy: mgr inż. Marek Krzeszowiec, mgr inż. Anna Krzeszowiec, mgr inż. Józef Chałupnik, Mirosław Ganobis. Wrzesień- październik 2007.

Bardzo dziękujemy za udostępnienie materiałów i zdjęć