"Głodnego bajkami nie nakarmisz" (rosyjskie)
Gości on-line: 20    
 
  24 października 2017 - wschód: 7:19, zachód: 17:35
  Imieniny obchodzą: Marta, Marcin, Rafał
pokaż wszystkie

Spotkania z Klio ... czyli Kalendarium oświęcimskie - styczeń

08.02.2008

 

 

1.01. - Nowy Rok 1406 r.
został skrytobójczo zamordowany przez Czecha Chrzana książę Przemysław II, który po bezpotomnej śmierci w 1405 r. ks. oświęcimskiego Jana III otrzymał księstwo oświęcimskie od swego ojca ks. cieszyńskiego Przemysława I Noszaka. Historię tego zabójstwa, opisaną przez Jana Długosza, Henryk Sienkiewicz przeniósł na karty powieści „Krzyżacy”.

1.01. - Nowy Rok 1867 r.
17 lat po wyłączeniu byłych księstw oświęcimskiego i zatorskiego ze Związku Niemieckiego i po otrzymaniu przez Galicję w listopadzie 1866 r. szerokiej autonomii, zakończył się okres germanizacji ziemi oświęcimskiej. Językiem urzędowym w oświęcimskim magistracie znowu stał się język polski.

1.01. Nowy Rok 1951 r.
w wyniku likwidacji powiatu bialskiego i wyłączeniu z powiatu wadowickiego miasta i gminy Zator, został utworzony po raz wtóry w XX w. powiat oświęcimski z siedzibą w Oświęcimiu. Po reformie administracyjnej w 1975 r. powiat zniesiono, a większość jego ziem przyłączono do nowopowstałego województwa bielskiego.

1.01. Nowy Rok 2000 r.
w wyniku ostatniej reorganizacji administracyjnej, okrojona ziemia oświęcimska (wyłączenie Wilamowic) powróciła do Małopolski. Restytuowano powiat oświęcimski, którego historia liczy 450 lat.

7.01.1933 r.
w wieku 37 lat zmarła Leopoldyna Stawecka – Eligia, siostra Zgromadzenia Córek M. B. Bolesnej (Serafitek), porucznik Wojska Polskiego, żołnierz Legionów Polskich, uczestniczka obrony Lwowa i Wilna oraz plebiscytu na Górnym Śląsku, odznaczona Krzyżem Orląt i Krzyżem Walecznych. Pochowana została na cmentarzu parafialnym w Oświęcimiu w kwaterze Sióstr Serafitek.

8.01.1441 r.
najstarszy z synów ks. oświęcimskiego Kazimierza (zm. 1434 r.) – Wacław, wydał w Zatorze oświadczenie, w którym podziękował królowi polskiemu Władysławowi III za odzyskanie miasta oraz dóbr przyległych i wyraził gotowość złożenia mu hołdu lennego.

12.01.1782 r.
ukazał się dekret cesarza Józefa II Habsburga o kasacji szeregu klasztorów zakonów żebraczych męskich i żeńskich. Na podstawie tego rozporządzenia likwidacji uległ również klasztor dominikański w Oświęcimiu. Dobra klasztorne zostały przekazane na rzecz funduszu religijnego.

19.01.1445 r.
w Oświęcimiu, na prośbę książąt oświęcimskich Wacława, Przemysława i Jana, synów zmarłego w 1434 r. ks. Kazimierza, wydano dokument, na mocy którego rozległe księstwo oświęcimskie zostało podzielone między braci. W wyniku podziału wyodrębniono trzy nowe: oświęcimskie dla Jana, toszeckie dla Przemysława i zatorskie dla Wacława. W umowie, w szeregu uzgodnień, zobowiązano ks. Wacława do odzyskania zamku w Barwałdzie, który w 1440 r. przeszedł w ręce polskie.

19.01.1945 r.
wyruszył ostatni transport ewakuacyjny więźniów z KL Auschwitz - Birkenau (marsz śmierci).

22.01.1915 r.
do Kęt przybył komendant Legionów Polskich, brygadier Józef Piłsudski.

24.01.1874 r.
radni oświęcimscy podjęli uchwałę w sprawie podatku od kupna... wina. Uzyskane w ten sposób dochody rajcy miejscy przeznaczyli na pokrycie kosztów związanych z powiększeniem się szkoły męskiej. Oj, przydałoby się dzisiaj kilka takich rozporządzeń.

24.01.1915 r.
po krwawych i wyczerpujących bojach w pierwszym roku wojny światowej przybyli do Kęt na odpoczynek zimowy bohaterowie spod Krzywopłotów i Limanowej – legioniści polscy I Brygady Józefa Piłsudskiego.

25.01.1438 r.
ks. oświęcimski Wacław, za zasługi świadczone swojemu ojcu ks. Kazimierzowi, nadał Mikołajowi Pokrzywce łan roli we wsi książęcej Dwory. Miejscowość ta, której patronuje św. Urban, została wspomniana po raz pierwszy w 1429 r.

25.01.1453 r.
ks. oświęcimski Jan IV wydał w Krakowie dokument, na podstawie którego zobowiązał się do przywrócenia „wieczystego pokoju” zawartego w 1447 r. między Królestwem Polskim a Księstwem Oświęcimskim (negocjatorem był bp, krakowski Zb. Oleśnicki), przekazania zamku oświęcimskiego kasztelanowi krakowskiemu Janowi z Czyżowa oraz oddania hołdu poddańczego polskiemu monarsze. W historii to, co „wieczyste”, jest tylko chwilowe. W 1452 r. bracia, ks. oświęcimski Jan IV i toszecki Przemysław, zorganizowali wyprawę wojenną przeciwko Koronie Polskiej.

25.01.1973 r.
w Oświęcimiu oddano do użytku pierwszą w Polsce krytą pływalnię o wymiarach olimpijskich. Obiekt został wybudowany z funduszów Zakładów Chemicznych „Oświęcim” przy dużym współudziale pracowników i społeczeństwa miasta.

25-27.01.1985 r.
po raz pierwszy zorganizowano w Oświęcimiu Ogólnopolski Festiwal Filmów Nieprofesjonalnych „Kochać Człowieka”. Natomiast od 1996 r., równolegle co 2 lata, odbywa się jego odpowiednik w obsadzie międzynarodowej.

26.01.1919 r.
na polach Kończyc Małych k. Zebrzydowic poległ w obronie Śląska Cieszyńskiego w wojnie granicznej z Czechami oświęcimski komendant powiatowy WP kpt. Cezary Haller de Hallendurg. Pośmiertnie awansowany do stopnia majora pochowany został w mauzoleum rodzinnym w Dworach.

26.01.1945 r.
do Zatora wkroczyli żołnierze radzieccy 60 Armii I Frontu Ukraińskiego wyzwalając miasto i okolicę spod okupacji hitlerowskiej.

27.01.1782 r.
cesarz Józef II Habsburg nadał herb ziemski Królestwu Galicji i Lodomerii z Księstwem Oświęcimskim i Zatorskim. Jego pierwowzorem był herb umieszczony na rewersie srebrnej dwuzłotówki oświęcimsko-zatorskiej bitej w latach 1775 – 77 przez cesarzową Marię Teresę. Na trójdzielnej tarczy pod koroną znajdowały się (od prawej): herb Galicji (trzy złote korony na błękitnym tle), herb Lodomerii (dwa srebrno – czerwone pasy szachownicowe na tle błękitnym) i w trójkątnym polu u dołu tarczy herb oświęcimsko – zatorski (czarny orzeł na złotym tle).

27.01.1945 r.
wojska sowieckie zdobyły Oświęcim i oswobodziły obóz koncentracyjny Auschwitz – Birkenau. Dzień później zajęły Kęty.

29.01.1882 r.
w Oświęcimiu urodził się Tadeusz Makowski, jeden z najwybitniejszych malarzy polskich pocz. XX w.

Opracował przewodnik terenowy i beskidzki

Leszek Żak

Oświęcim, 2005 r.