"Głodnego bajkami nie nakarmisz" (rosyjskie)
Gości on-line: 24    
 
  24 października 2017 - wschód: 7:19, zachód: 17:35
  Imieniny obchodzą: Marta, Marcin, Rafał
pokaż wszystkie

Spotkania z Klio ... czyli Kalendarium oświęcimskie - sierpień

13.03.2008

 

 

1.08.1959 r.
zgodnie z zarządzeniem Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych utworzono Powiatowe Archiwum Państwowe w Oświęcimiu, którego zadaniem było gromadzenie, zabezpieczenie oraz opracowywanie materiałów historycznych związanych z powiatami oświęcimskim i wadowickim. Jego organizację i prowadzenie powierzono p. mgr Elżbiecie Skalińskiej-Dindorf, która przez 35 lat pracy naukowo-badawczej zgromadziła 40 tys. archiwaliów dokumentujących przeszłość ziemi oświęcimskiej. W 1975 r. w ramach reorganizacji administracyjnej PRL-u zmieniono jego nazwę na Oddział Archiwum Państwowego w Katowicach. Po zakończeniu pracy zawodowej pani Dindorf, placówką tą od 1994 r. kieruje mgr Paweł Hudzik.

2.08.1932 r.
w wieku 69 lat zmarł Aleksander Orłowski, długoletni radny „Królewskiego Miasta Oświęcim”, utalentowany kompozytor – samouk. Urodzony w 1862 r. w Kozowie we wschodniej Galicji, w 1902 r. otrzymał nominację na naczelnika poczty w Oświęcimiu, w którym wraz z rodziną osiadł na stałe. Był wielkim społecznikiem i patriotą mocno zaangażowanym w sprawy niepodległościowe. W czasie zrywów zbrojnych na Górnym Śląsku aktywnie uczestniczył w organizowaniu pomocy powstańcom oraz w pracach Powiatowego Komitetu Plebiscytowego, a kierowane przez niego „Kółko Śpiewackie” pieśnią wspierało walczących o polskość tych ziem Górnoślązaków. Odznaczony został m. in. Śląską Wstęgą Waleczności i Zasługi i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Oświęcimiu. Społeczeństwo miasta uczciło pamięć Aleksandra Orłowskiego nadając jego imię jednej z ulic na Zasolu oraz przyjmując za hejnał cztery pierwsze takty jego „Poloneza Weselnego”.

4.08.1894 r.
nad Oświęcimiem i okolicą przeszła gwałtowna burza z gradobiciem, która doszczętnie zniszczyła plony. Wcześniejszy wylew Soły i fala powodziowa na rzece, która zalała podmiejskie tereny, stały się przyczyną masowej emigracji ludności. Wiele rodzin pozostawiło swoje gospodarstwa i w poszukiwaniu pracy wyjechało za ocean.

5.08.1772 r.
w wyniku I rozbioru Polski południowa część Rzeczpospolitej Obojga Narodów została przyłączona do Austrii i tym samym ziemia oświęcimska znalazła się pod panowaniem Habsburgów. Tereny te otrzymały wtedy nazwę „Królestwo Galicji i Lodomerii z Księstwem Oświęcimskim i Zatorskim”, a cesarzowa Maria Teresa do szeregu tytułów własnych dołączyła „...Księżna Oświęcimia i Zatora”. Natomiast w nadanym w 1782 r. tym ziemiom herbie w trójkątnym polu u dołu tarczy umieszczono czarnego orła na złotym tle (znak oświęcimsko–zatorski).

12.08.1683 r.,br> w Kętach na tzw. Kamieńcu (wsch. część miasta) 6000 polskiej jazdy zatrzymało się na popas. Ta część wielkiej armii dowodzona przez hetmana polnego Mikołaja Hieronima Sieniawskiego wyruszyła dzień wcześniej z Krakowa na odsiecz obleganemu przez Turków Wiedniowi. Na trasach przemarszu wojsk Jana III Sobieskiego ludność w hołdzie królowi sadziła lipy. Wg ustnego przekazu posadzono je również w Oświęcimiu wokół kapliczki przy zbiegu obecnych ulic Cynkowej i Więźniów Oświęcimia. Kapliczkę zburzyli Niemcy w czasie II wojny, a drzewa rosną do dziś.

17.08.1513 r.
w wyniku ostrego sporu kasztelan Wawrzyniec Myszkowski ze Spytkowic zabił księcia zatorskiego Janusza V (ostatniego Piasta Górnośląskiego z linii oświęcimskiej), który zatrzymał dopływ wody do stawu w Laskowej. Od tego momentu tytularnym księciem zatorskim był każdy władca Polski.

17.08.1930 r.
uroczyście poświęcono kamień węgielny pod budowę gmachu oświęcimskiego gimnazjum, obecnie Powiatowego Zespołu nr1 Szkół Ogólnokształcących im. Stanisława Konarskiego, popularnie zwanego „Konarem”.

18.08.1874 r.
podjęto uchwałę o utworzeniu Stowarzyszenia Straży Ochotniczej Ogniowej w Oświęcimiu. Pierwszym prezesem został dr Gustaw Nowak, a komendantem jednogłośnie wybrano Ferdynanda Biale. Nowo powstałej organizacji strażackiej miasto przekazało wszystkie swoje „rekwizyty ogniowe”.

18 i 19.08.1919 r.
na wieść o wybuchu powstania na Górnym Śląsku z Oświęcimia i jego okolic wyruszyły dwa oddziały „peowiaków” złożone z 30 i 80 osób, by wesprzeć zbrojnie powstańców śląskich.

19.08.1894 r.
w Oświęcimiu uroczyście poświęcono odnowioną podominikańską kaplicę pw. św. Jacka, którą wykupił z rąk kupców żydowskich komitet obywatelski (ks. proboszcz A. Knycz). Mało kto już dziś pamięta, że wydarzenie to dało początek wielkim odpustom popularnie zwanymi „Jackami”.

19.08.1890 r.
odbyło się pierwsze po prawie 80-ciu latach nabożeństwo w odbudowanej z ruin części podominikańskiego kościoła pw. Świętego Krzyża.

20.08.1944 r.,br> miał miejsce pierwszy bombowy nalot aliancki na budowaną w Dworach k. Oświęcimia niemiecką fabrykę „Buna – Werke”. Jedna z bomb uderzyła w bunkier, gdzie schronili się jeńcy angielscy. Trzydziestu ośmiu z nich zginęło. Zostali pochowani na cmentarzu parafialnym w Oświęcimiu.

22.08.1786 r.
w rejonie Kęt bardzo silnie zatrzęsła się ziemia. Fakt ten został odnotowany w zapisach miejskich. Ziemia oświęcimska położona jest w rejonie zapadliska przedkarpackiego, a młode góry, jakimi są Beskidy, ciągle rosną (1 mm w ciągu roku). Najprawdopodobniej było to przyczyną drgań skorupy ziemskiej na tym obszarze pod koniec XVIII w.

24.08.1914 r.
na Rynku w Oświęcimiu młodzież zrzeszona w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół” złożyła uroczyste ślubowanie, a następnego dnia 43 pierwszych oświęcimskich legionistów, owacyjnie żegnanych przez mieszkańców, wyruszyło na miejsce koncentracji do Sierszy. W czasie I wojny pod sztandarami Legionów Polskich walczyło ok. 700 żołnierzy – synów ziemi oświęcimskiej.

25.08.1919 r.
w Oświęcimiu powołano do życia Komitet Niesienia Pomocy Górnoślązakom pod przewodnictwem burmistrza Romana Mayzla. Po krwawym stłumieniu I powstania ok. 1100 uchodźców ze Śląska znalazło schronienie i pomoc materialną w osadzie barakowej Oświęcim III.

29.08.1863 r.
miał miejsce wielki pożar miasta, który „...wybuchnął w pobliżu klasztoru dominikańskiego o godzinie w pół do pierwszej stąd, że służąca z pewnego domu wysypała rozżarzony popiół na kupę gnoju w podwórzu. W przeciągu trzech godzin całe prawie miasto było w ogniu i popiele. Z 340 domów pozostała zaledwie jedna trzecia część.” Spłonął kościół parafialny, pastwą płomieni padły także dwie synagogi, ratusz miejski, szpital – przytułek dla ubogich. Na szczęście obyło się bez ofiar w ludziach.

31.08.1914 r.
w Oświęcimiu utworzono Powiatowy Komitet Narodowy pod przewodnictwem burmistrza Romana Mayzla, terenowy oddział organizacji niepodległościowej NKN, którego zadaniem było wspieranie materialne i programowe Legionów Polskich J. Piłsudskiego.

Opracował: przewodnik terenowy i beskidzki Leszek Żak, przygotował do publikacji: Włodzimierz Liszka.