"Lepsze sto druhów niźli sto rubli w kalecie" (rosyjskie)
Gości on-line: 26    
 
  19 października 2017 - wschód: 7:10, zachód: 17:44
  Imieniny obchodzą: Piotr, Michał, Ziemowit
pokaż wszystkie

Spotkania z Klio ... czyli Kalendarium oświęcimskie - wrzesień

25.03.2008

 

 

1.09.1945 r.
rozpoczęły działalność Państwowe Zakłady Paliw Syntetycznych w Dworach k. Oświęcimia. Po wkroczeniu wojsk radzieckich 27.01.1945 r. do Oświęcimia okupacyjne władze sowieckie zajęły teren budowanego od 1941 r. przez Niemców zakładu chemicznego „Buna – Werke”. Do 31.08.1945 r., tj. do momentu przekazania go władzom polskim, wyszabrowały i wywiozły do Związku Radzieckiego wszystkie maszyny oraz urządzenia.

3.09.1291 r.
Mieszko I, książę cieszyński i pan na Oświęcimiu, potwierdził posiadane od ok. 1272 r. przez miasto Oświęcim prawa oraz rozszerzył je o dodatkowe przywileje: sądowniczy oraz prawo składu soli wielickiej i ołowiu. Pierwszy z nich podnosił rangę ławy miejskiej do sądu drugiej instancji dla miasta i kasztelani (od jej wyroków nie było już odwołania). Drugi natomiast uczynił Oświęcim ośrodkiem handlu solą wielicką na Śląsk i Morawy.

3.09.1924 r.
Rada Gminy Miasta Oświęcimia przyznała tytuł Honorowego Obywatelstwa mgr Romanowi Mayzlowi. Było to podziękowanie mieszkańców za jego 15-letnią pracę na stanowisku burmistrza miasta.

3.09.1939 r.
w wyniku przegrywanych przez oddziały polskie bitew granicznych w obronie Śląska i Beskidów, saperzy polscy, w celu zatrzymania i opóźnienia marszu wojsku niemieckich, otworzyli śluzy spustowe zapory wodnej w Porąbce i wysadzili most na Sole w Oświęcimiu.

3.09.1996 r.
po raz pierwszy uroczyście obchodzono ustanowiony przez Radę Miejską 30.10.1995 r. „Dzień Miasta Oświęcimia”.

4.09.1939 r.
wycofujące się spod Kobióru oddziały polskie pod dowództwem mjr Piotra Ryby w parku pałacowym w Rajsku natknęły się na sztab niemieckiej 5 dywizji pancernej gen. von Scheel Vietinhoffa. W wyniku brawurowego ataku Polacy zajęli pałac – kwaterę niemieckiego dowództwa. Po sprowadzeniu przez Niemców posiłków musieli się jednak wycofać nad brzeg Soły, gdzie przeczekali w zaroślach i nocą przeszli w górę rzeki. Podczas zbrojnego starcia zginęło 83 polskich żołnierzy i 7 mieszkańców Rajska. Wielu utonęło podczas próby przeprawy przez wzburzone wody Soły. Ciała jedenastu z nich znaleziono na wałach, gdzie ich pochowano; natomiast polegli w bitwie spoczęli w Rajsku przy drodze do Brzeszcz. W 1942 r. ich zwłoki ekshumowano i przeniesiono na brzeszczański cmentarz, a w 1948 r. ciała z grobu na wałach złożono we wspólnej mogile na cmentarzu parafialnym w Oświęcimiu.

9.09.1988 r.
w szóstą rocznicę kanonizacji św. Maksymiliana Kolbe kardynał Franciszek Macharski dokonał konsekracji (poświęcenia) kościoła pod wezwaniem zamordowanego przez Niemców w pobliskim KL Auschwitz świętego. Starania o budowę nowej świątyni na powstającym osiedlu Chemików w Oświęcimiu trwały od1958 r. Władze komunistyczne uporczywie odmawiały zgody na jej realizację. Dopiero po pierwszej wizycie Jana Pawła II w Polsce oraz wydarzeniach Sierpnia 1980 r. ówcześni decydenci ugięli się i można było rozpocząć budowę kościoła wg projektu Elżbiety Węcławowicz–Bilskiej i Andrzeja Bilskiego. Prace przy wykończeniu wnętrz trwały do połowy lat 90-tych XX w. Krzyż, przy którym zbierali się wierni od 1958 r. – symbol walki o wiarę, został zalany żywicą i umieszczony na zewnętrznej ścianie świątyni.

10.09.1866 r.
na zaproszenie hr. Wincentego Bobrowskiego przybył do Poręby Wielkiej k. Oświęcimia znany malarz Artur Grottger. Podczas jego drugiego już pobytu w porębskim majątku Bobrowskich, który trwał do 28.11.1866 r., artysta wykonał 7 rysunków do cyklu „Wojna”. Do szkiców pozowali mu guwernantka gospodarzy, lokaj Józef, pies Lalka, a pięknie utrzymany park podworski posłużył jako tło obrazów.

13.09.1944 r.
lotnictwo alianckie dokonało drugiego nalotu bombowego na wznoszony przez Niemców zakład chemiczny „Buna – Werke”. Część bomb została zrzucona na cele w Oświęcimiu, m.in. na zajmowane przez Niemców budowle Zakładu Salezjańskiego i cmentarz parafialny.

15.09.1935 r.
w nowo wybudowanym gmachu Gimnazjum na ul. Kolejowej (Niwa) dokonano poświęcenia sztandaru oświęcimskiego Hufca Harcerzy.

16.09.1797 r.
siostrzenica żony ostatniego starosty zatorskiego Fryderyka Piotra Dunina herbu Łabędź i spadkobierczyni jego majątku Karolina Nassau–Siegen sprzedała część dóbr zatorskich Apolonii Poniatowskiej – bratowej króla Polski Stanisława Augusta.

24.09.1997 r.
ks. bp ordynariusz diecezji bielsko-żywieckiej Tadeusz Rakoczy i salezjanin ks. bp Adam Śmigielski konsekrowali kościół p.w. M.B. Wspomożenia Wiernych i ogłosili świątynię jej Sanktuarium.

28.09.1802 r.
do cyrkułu myślenickiego dostarczono suplikę podpisaną przez 128 chłopów z Osieka skarżących się na Fidacego – ekonoma barona Karola Larischa, na jego nieludzkie traktowanie włościan podczas wykonywania pańszczyzny.

28/29.09.1944 r.,br> w Malcu k. Kęt przy kapliczce na Grapie podczas zorganizowanej przez Niemców obławy na działaczy przyobozowego Ruchu Oporu został postrzelony, a następnie przewieziony do KL Auschwitz żołnierz AK i „cichociemny” ppor. Stefan Jasieński pseud. „Urban”. Pod koniec lipca przybył on do Kańczugi w celu dokonania rozpoznania sytuacji w terenie przyobozowym i możliwości wszczęcia walki zbrojnej przez Wojskową Radę Oświęcim (obozowy Ruch Oporu) w przypadku próby likwidacji przez hitlerowców KL Auschwitz – Birkenau.

29.09. 1513 r.
król Polski Zygmunt I Stary przesłał Januszowi, synowi ostatniego księcia zatorskiego Janusza V, list kondolencyjny po śmierci ojca, uznając go tym samym za prawowitego potomka.

Opracował: przewodnik terenowy i beskidzki Leszek Żak, przygotował do publikacji: Włodzimierz Liszka.