"Nie naprawiaj statku na środku rzeki" (chińskie)
Gości on-line: 34    
 
  19 września 2017 - wschód: 6:24, zachód: 18:49
  Imieniny obchodzą: Konstancja, January


wszystkie aktualności

"Kirkuty w obiektywie" - wystawa - MDSM

 
 
 
 
[01.12.2014] 21 listopada 2014r. w Międzynarodowym Domu Spotkań Młodzieży w Oświęcimiu została otwarta wystawa „Kirkuty w obiektywie”. Ekspozycja składa się z 80 fotografii autorstwa Gabrieli Tarnawy, Marty Walla, Moniki Wojtylak, Aleksandry Waluś, Marceliny Grąbkowskiej oraz Arkadego Raczka. Artyści kształcą się na kierunku fototechnik w Zespole Szkół Technicznych i Handlowych w Bielsku-Białej pod opieką Beaty Godek. Prace, poświęcone cmentarzom żydowskim w Cieszynie i Bielsku-Białej, są pokłosiem licznych plenerów fotograficznych, wrażliwości młodych twórców na sztukę, kulturę i tradycję naszego regionu. Prezentacja w MDSM jest już trzecią wystawą młodych twórców w ramach cyklu „Ogrody Pamięci”.

Wernisaż otworzył Leszek Szuster – dyrektor MDSM, który podkreślił długą tradycję związków Domu Spotkań ze sztuką fotografii oraz tematyką żydowską, prezentowaną na wystawach. Pierwsze międzynarodowe warsztaty fotograficzne zostały zorganizowane w MDSM w latach 90. na stałe wpisując się w program pracy pedagogicznej Domu. Efekty tych, najpierw polsko-niemieckich, a później polsko-niemiecko-izraelskich programów, zostały udokumentowane katalogami oraz zaprezentowane na licznych wystawach w Polsce i za granicą. Dorota Wiewióra – przewodnicząca Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku-Białej, wprowadziła gości wernisażu do tematyki wystawy, zwracając uwagę na znaczenie cmentarzy w kulturze żydowskiej. Halina Majdak-Maj, dyrektor Zespołu Szkół Technicznych i Handlowych w Bielsku-Białej, zwróciła uwagę na prawie 20-letnią współpracę MDSM z ZSTiH w ramach programu „Nauka poprzez spotkanie”, realizowanego we współpracy z Volkswagen AG. Otwarciu towarzyszyły również prezentacje multimedialne fotografii cmentarzy żydowskich w Cieszynie i Żarkach, stworzone przez fotografika, Kazimierz Gajewskiego.

Fotografie spotkały się z dużym zainteresowaniem i uznaniem gości wernisażu, którzy prowadzili z młodymi twórcami rozmowy na temat prezentowanych prac.

Wystawa przywołuje pamięć o żydowskiej historii, będącej częścią historii Polski oraz skłania do refleksji o Polsce wielokulturowej, w której możliwe było harmonijne współistnienie różnych społeczności.

Cmentarz, nazywany po hebrajsku kirkutem, czyli „domem wieczności” jest dla wyznawców judaizmu miejscem świętszym niż synagoga – przestrzenią sacrum, związaną jednak z nieczystością. Jako miejsce nieczyste nie był odwiedzany na co dzień, a przy wyjściu znajdowała się studnia do rytualnych obmyć. Jednocześnie był miejscem świętym i niezniszczalnym, na którym ciała zmarłych miały oczekiwać na przyjście Mesjasza. Dla Żydów nie istnieje więc pojęcie likwidacji cmentarza czy grobu – jeśli na danym cmentarzu nie było miejsca na kolejne pochówki, nie likwidowano starych grobów, ale usypywano na nich warstwę ziemi, tworząc miejsce na kolejne.

Szacunek dla zmarłych zabraniał wykonywania  na cmentarzu tego wszystkiego, co jest dla zmarłych niedostępne, a więc jedzenia, picia i wnoszenia Tory. Konieczne było również noszenie nakrycia głowy. Na cmentarzu oprócz ludzi zakopywano również to, co zawierało w sobie imię Boga, więc nie mogło być zniszczone – a nie nadawało się już do użytku, na przykład stare zwoje Tory.

Pobożni Żydzi chowani byli owinięci w całun lub w trumnie z surowego drewna.
U wezgłowia nagrobka stawiano macewę w postaci kamiennej tablicy. Na macewie nie umieszczano postaci ludzkich, zdjęć ani podobizn zmarłych. Tekst na macewie i bogata, symboliczna ornamentyka miały na celu charakterystykę zmarłego: opowiadały o jego imieniu, wykonywanym zawodzie, roli pełnionej w społeczności, cechach charakteru. Na grobie lekarzy znaleźć można węża Eskulapa, u osoby znanej z dobroczynności – skarbonkę,  u kobiet – świece lub świecznik, u rabinów – koronę i zwoje Tory, na grobie człowieka słynącego ze sprawiedliwości – jednorożca.

“Stary” cmentarz w Cieszynie, oprócz cmentarza przy synagodze Remu w Krakowie, jest najdłużej, nieprzerwanie działającym cmentarzem żydowskim w Polsce. Tradycja głosi, że cmentarz ten został założony już w średniowieczu. Władysław Sosna w swoim przewodniku po Cieszynie pisze: „Nie mamy żadnej innej nekropolii cieszyńskiej, gdzie zachowały się nagrobki sprzed 600 lat!”. Ostatnich pochówków dokonano na nim na pocz. XX wieku, choć sporadycznie zdarzały się jeszcze w okresie międzywojennym. Stary cmentarz przy ul. Hażlaskiej jest nie tylko najstarszym, ale i najpiękniejszym kirkutem na tym terenie. Strome, porośnięte bluszczem zbocza, stare macewy, niejednokrotnie całkowicie w nim zatopione, dodają mu szczególnego uroku i tajemniczości. Niesamowite wrażenie sprawiają nagrobki, które zrosły się z drzewami, dając wymowne świadectwo upływającego bezlitośnie czasu. Dzisiaj kilkadziesiąt metrów powyżej starego kirkutu, po przeciwnej stronie ulicy, zwraca uwagę potężna brama – wejście na nowy cmentarz, założony w 1898 roku, gdy powierzchnia starego cmentarza stała się zbyt mała. Nowy kirkut ma zupełnie inny charakter od starej nekropolii – wiele nagrobków ma formę monumentalnych marmurowych pomników, teren jest regularny i uporządkowany.
W połowie XIX stulecia Żydzi utworzyli bielską Gminę Wyznaniową, uniezależniając się tym samym od macierzystej gminy w Cieszynie. Utworzenie cmentarza przy ul. Cieszyńskiej przyspieszyła zaraza z roku 1849 i związany z nią zakaz przewożenia zwłok. Pierwszy dom przedpogrzebowy stanął na terenie cmentarza w roku 1867; spłonął on jednak po kilkunastu latach. W roku 1885 w miejscu spalonego wzniesiono nowy budynek, według projektu najsłynniejszego bielskiego architekta Karola Korna. Piękne polichromie tego obiektu można oglądać do dziś.

Wystawa zorganizowana została przez Międzynarodowy Dom Spotkań Młodzieży w Oświęcimiu we współpracy z Gminą Wyznaniową Żydowską w Bielsku-Białej oraz Zespołem Szkół Technicznych i Handlowych im. F. Kępki w Bielsku-Białej. Ekspozycję można oglądać w MDSM do 10 grudnia 2014r.

FOTOGALERIA - wejdź

(MDSM Oświęcim)
 
 
   
Komentarze

 
 
treść komentarza

email/nick
Lista komentarzy: